BÁO CÁO VỀ DI TÍCH LỊCH SỬ CẤP QUỐC GIA

    Kính gửi:          

Thường trực Ban chỉ đạo Phong trào thi đua

“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, Bộ GD&ĐT.

1.     Thông tin về di tích lịch sử trường nhận hỗ trợ chăm sóc trong phong trào   thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”:

1.1            . Tên di tích : Di tích Lịch Sử - Văn hóa Đình Hộ Lệnh.

1.2            . Loại công trình : Di tích Kiến trúc nghệ thuật.

1.3            . Loại di tích: Di tích Lịch sử - Văn hóa.

1.4            . Quyết định: Đã xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia theo quyết định số : 04/2001/QĐ-BVHTT,  ngày 19 tháng 01 năm 2001

1.5            . Địa chỉ di tích: Xóm Trung, xã Điềm Thuỵ, huyện Phú Bình, Tỉnh Thái Nguyên

1.6            . Ảnh di tích và HS chăm sóc di tích (từ 7 - 10 ảnh, theo ghi chú cuối trang và gửi file ảnh riêng, không đưa vào file word báo cáo này)

2. Nội dung báo cáo

2.1. Tóm lược thông tin về di tích.

   Di tích đình Hộ Lệnh nằm ở xóm Trung của làng Hộ Lệnh, thuộc xã Điềm Thuỵ, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Đình Hộ Lênh được xây dựng sau khi cơ cấu làng xã hình thành và phát triển, dân cư các nơi tụ về đây sinh sống. Theo văn bia " Hậu thần bi ký" còn được lưu giữ tại đình Hộ Lệnh, đình được xây dựng từ trước năm Vĩnh Hựu thứ 4 thời nhà Lê ( 1738) . Tra cứu trong sách "Tên làng, xã Việt Nam đầu thế kỷ XIX" thì ghi làng Hộ Lệnh thuộc xã Triều Dương, tổng nhã Lộng, huyện Tư Nông, phủ Phú Bình, xứ Thái Nguyên. Qua nghiên cứu sử sách và số hương ước xưa của địa phương, dựa trên nguồn sử liệu và các chứng tích còn được lưu giữ tại đình đã minh chứng cho thấy làng Hộ Lệnh là một làng cổ đã được hình thành lâu đời, có làng rồi mới dựng đình vào khoảng từ thế kỷ XVII.

     Theo cuốn "Hùng Vương Ngọc Phả" được chép bằng chữ hán nôm sao lại năm 1918 còn được giữ tại đình Hộ Lệnh cho biết, đình được nhân dân dựng nên để tôn thờ các vị Thành Hoàng làng là : Thần Cao Sơn, Quí Minh và Tam Giang theo truyền thuyết dân gian họ là những thuộc tướng phò giúp vua Hùng Vương đánh giặc giữ nước, lập nhiều công lớn và trở thành những anh hùng dân tộc được lưu truyền trong dân gian và được nhiều địa phương tôn thành "Thần thành Hoàng làng" để thờ phụng và bảo hộ cuộc sống bình yên cho đân làng

              Tại Đình Hộ Lệnh dân làng có thờ phôi tự anh hùng dân tộc Dương Tự Minh một danh tướng tài dưới thời nhà Lý. Ông đã có công lớn chỉ huy đánh đuổi quân xâm lược Tống, bảo vệ và giữ vững chắc một vùng biên cương phía Bắc của nước Đại Việt xưa, vào thế kỷ XII.    Ngoài ra đình Hộ Lệnh còn thờ các Hậu thần đã được ghi chép trong văn bia cổ "Hậu thần bi ký" nói về việc thờ như sau : Có bà Dương Thị Huệ đã đem ruộng vườn công đức vào để tu sửa đình Hộ Lệnh vào năm 1738. Người công đức này được bầu vào thờ là hậu thần thứ nhất tại đình làng Hộ Lệnh.

  Là một công trình kiến trúc đẹp nổi tiếng đình Hộ Lệnh xây dựng theo kiểu chữ đinh trên một địa thế cao nằm ở trung tâm của làng, đình quay theo hướng Đông Nam. Qua nhiều thế kỷ, dáng dấp của đình Hộ Lệnh vẫn nổi bật là nơi thờ tự khác biệt với nhà dân ở trong làng. Từ xa ngắm ngôi đình thấy bốn đầu dáng cong vút uyển chuyển, thanh thoát và chắc chắn. Tòa đại đình kiến trúc nóc kiểu dáng mũi thuyền, bờ dải được đắp gờ, mái lợp ngói vảy Rồng, thiết kế kiểu tàu đao, lá mái. Phần hậu cung đình kiến trúc kiểu chống diêm 2 tầng, mái có chỗ lấy ánh sáng tự nhiên, đầu hồi nhà xây dựng theo lối tường hồi bít đốc. Phần đầu nhà có đắp mặt hổ phù, kiến trúc ngôi đình được bố trí một cách hài hoà luôn giữ dáng vẻ uy nghi cổ kính.

 Về kiến trúc nghệ thuật, đình Hộ Lệnh được thiết kế theo phong cách truyền thống dân tộc kiểu 3 gian, 2 chái có chiều dài 21m, chiều rộng 9m, được kết cấu bởi 48 cột bằng gỗ Lim, với 4 cột cái chu vi 1,2m khoảng cách giữa 2 cột là 3m và khoảng cách giữa cột cái và cột quân là 2m.

   Phần mái đình kết cấu bởi 8 bộ vì kèo liên kết bằng loại gỗ Đinh tốt, 2 bộ vì chính gian giữa được thiết kế theo kiểu chồng giường "thượng tam hạ tứ" với các xà ngang, xà dọc, xà lách câu với nhau bằng các mộng rất khoẻ, bố trí chặt chẽ tạo cho dáng đình vẻ thanh thoát, chắc chắn, chịu lực lớn lâu bền. các bộ vì kèo đều được trang trí đề tài Tứ linh là "Long, Ly, Quy, Phượng". Các ván lá gió được chạm thủng với đề tài "Long vân hội tụ" là Rồng mây quần tụ. Hai bộ vì hướng vào hậu cung đình được chạm khắc khéo léo với đề tài "Sư tử hí cầu"  và đề tài "Tứ quý" là Thông, Cúc, Trúc, Mai thể hiện một đường lối trang trí, đục, chạm công phu, tinh tế đạt tới một trình độ nghệ thuật cao.

    Gian giữa đình nối liền với hậu cung treo bức hoành phi, hai bên là hai câu đối tạo nên bố cục cân xứng, đạt giá trị thẩm mỹ cao, ở giữa tòa đình, phía trước nơi thờ cúng trang trí bức bình phong "Lưỡng long chầu nguyệt". Bên cạnh là hàng cột từ câu đầu xuống đều được sơn son thiếp vàng tạo nên sự ngăn cách gian giữa và hậu cung.

  Kiến trúc xây tường bằng các vật liệu cổ truyền có sức chịu lực lâu bền như gạch đá ong, gạch chỉ, ngói đỏ vẩy Rồng, các tảng đá tốt được đục đẽo công phu dùng kê chân cột đình, tạo cho tổng thể ngôi đình bề thế vững chắc.

 Cách bài trí trong đình Hộ Lệnh được thể hiện theo một bố cục rất trang trọng, bắt đầu từ cửa đình vào gian chính giữa nối tiếp với hậu cung nơi thờ chính của đình. Từ của võng đình được trang trí  chạm nối từng ô vuông có bức đại tự đề "Thánh cung vạn tuế", điện thờ có bắc sàn, phía trước có hương án uy nghi đặt chiếc bát hương gốm Thổ Hà màu men da lươn được tạo dáng một cách tỷ mỷ, công phu  với đề tài "Lưỡng long chầu nguyêt" và đề chữ "Phúc - Lộc - Thọ" kế tiếp đến mâm se và bàn thờ bằng gỗ dùng để bày lễ. Tại chính điện thờ đặt tượng nổi chân dung thần Dương Tự Minh nét mặt phương phi, dái tai dài, đầu đội mũ quan võ, phía dưới bàn thờ để một bộ kiệu gỗ thường dùng để rước trong ngày hội làng.

 Theo lệ làng, ngày mồng 4 tết Nguyên đán các cụ cao niên của làng tổ chức lễ cầu phúc, cầu tài, cầu bình yên và mở hội đình đầu xuân, tổ chức nhiều trò chơi dân gian. Đến ngày mồng 2 tháng 2 âm lịch làng có tục làm lễ "Hạ điền", ngày mồng 7 tháng 7 âm lịch lệ làng tổ chức lễ "Thượng điền". Ngày 20 tháng 10 âm lịch lệ làng tổ chức lễ "Lên lão làng" cho những người được tuổi lên lão từ 50 - 60 tuổi là nam giới. Ngày hội lớn nhất hàng năm được tổ chức vào 30 tháng 10 âm lịch theo lệ làng quy định tất cả dân trong làng Hộ Lệnh từ 50 tuổi trở xuống tập trung đóng góp tiền, gạo, thịt dù ít hay nhiều mang đến đình làm cỗ mời các cụ từ 50 tuổi trở lên, lễ hội này gọi là "Lễ lão ăn mày làng".

 Với giá trị tiêu biểu trên, di tích đình Hộ Lệnh được Bộ Văn hóa Thông tin công nhận là di tích Lịch sử - Văn hóa cấp quốc gia theo quyết định số : 04/2001/QĐ-BVHTT ngày 19 tháng 01 năm 2001.

   2.2. Một số hoạt động nhà trường đã làm trong nội dung chăm sóc di tích lịch sử nói trên.

      Hưởng ứng phong trào Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực bằng những hành động thiết thực và việc làm cụ thể, để học sinh có điều kiện  hiểu hơn về lịch sử nước nhà, chung tay góp sức bảo vệ di tích, di sản để học sinh thêm hiểu thêm yêu lịch sử quê hương đất nước. Trường THCS Trần Phú - Phú Bình - Thái Nguyên nhận chăm sóc di tích Lịch sử - Văn hóa Đình Hộ Lệnh xã Điềm Thụy, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Việc làm này đã nhận được sự ủng hộ hoàn toàn của các vị lão thành cách mạng và chính quyền địa phương. Trường cũng có kế hoạch tổ chức giáo dục truyền thống văn hóa dân tộc và tinh thần cách mạng một cách hiệu quả cho tất cả học sinh.

   Tại đây, học sinh của trường đã lao động làm vệ sinh cảnh quan môi trường, tổ chức trồng cây, tặng ghế đá lưu niệm cho khu di tích. Ban quản lý di tích đã hướng dẫn cho học sinh tìm hiểu ngôi đình được xây dựng từ trước năm Vĩnh Hựu thứ 4 thời nhà Lê (1738),  về các vị Thành hoàng được thờ tại đình Hộ Lệnh là Thần Cao Sơn, Quí Minh và Tam Giang họ là những thuộc tướng phò giúp vua Hùng Vương đánh giặc giữ nước, lập nhiều công lớn. Ở đình Hộ Lệnh vị anh hùng dân tộc, vị thủ lĩnh tài ba của phủ Phú Lương thời nhà Lý là Dương Tự Minh được dân làng thờ làm Phúc thần. Bà Dương Thị Huệ, người có công đóng tiền sửa đình năm 1738 cũng được thờ tại ngôi đình này.

   Nhiều buổi lễ kết nạp Đoàn, kết hợp với sinh hoạt ngoại khóa, giờ học lịch sử địa phương được tổ chức tại di tích đã khiến học sinh cảm thấy tự hào về quê hương hơn. Các buổi giao lưu văn nghệ mừng Đảng - mừng Xuân được thày và trò nhà trường tham gia nhiệt tình thông qua đó tuyên truyền giới thiệu di tích với cộng đồng dân cư đang sinh sống tại làng xã, đặc biệt chung tay bảo vệ, tôn tạo di tích lịch sử, di sản văn hóa

       Đưa học sinh đến với di tích, di sản lịch sử văn hóa đã tạo ra những hiệu ứng xã hội rất tốt. Học sinh được tạo cơ hội học tập thông qua hoạt động ngoại khóa, có hiệu quả hơn nhiều so với chỉ học lí thuyết đơn điệu. Học sinh sẽ hiểu sâu hơn, gần gũi hơn và nhận thức trách nhiệm hơn với quê hương đất nước, đây cũng là mục tiêu quan trọng của phong trào Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực mà trường THCS Trần Phú đã làm và sẽ làm tốt hơn trong thời gian tới.

3. Đề xuất kiến nghị.

      Để giúp học sinh hiểu thêm về gía trị của các di tích lịch sử văn hóa, nhà trường đề nghị cần tăng thêm các tiết học về Lịch sử địa phương, tăng các giờ ngoại khóa môn Lịch sử, môn Giáo dục công dân để học sinh có thêm kiến thức thực tế. Từ đó các em có ý thức giữ gìn, bảo vệ và tôn tạo các di tích lịch sử văn hóa của đất nước.

1.     Họ và tên hiệu trưởng : Dương Thị Phương Thảo

     Chuyên ngành đào tạo : Toán học , năm tốt nghiệp đại học/CĐ : 1989

     Điện thoại: 0280 6527 005

     Địa chỉ email : duongthaotp@gmail.com">duongthaotp@gmail.com

2.     Họ và tên Tổng phụ trách Đội : Dương Thị Loan

Chuyên ngành đào tạo : Nhạc - Đội,  năm tốt nghiệp : 2007

Địa chỉ email: duongloanc@gmail.com">duongloanc@gmail.com

3.     Địa chỉ trường : Xã Điềm Thuỵ, Huyện Phú Bình, Tỉnh Thái Nguyên

Điện thoại cố định của  trường:  0280 3769 119

HIỆU TRƯỞNG

                                                                          Dương Thị Phương Thảo